Du
khách trảy hội đầu xuân ở chùa Côn Sơn.
Sau
hợp nhất với Hải Dương từ ngày 1/7/2025, Hải Phòng bước vào mùa lễ hội đầu xuân
với quy mô không gian văn hóa rộng lớn hơn. Hải Phòng hiện sở hữu hệ thống di sản
phong phú với gần 4.000 di tích và khoảng 1.300 lễ hội truyền thống lớn, nhỏ. Thành
phố hiện sở hữu nhiều di tích, không gian văn hóa tiêu biểu như: Côn Sơn - Kiếp
Bạc, Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Văn miếu Mao Điền, An Phụ - Kính Chủ
- Nhẫm Dương, Từ Lương Xâm - căn cứ bản doanh của Ngô Quyền năm 938, khu tưởng
niệm Vương triều Mạc… Đây là nền tảng quan trọng để hình thành mạng lưới lễ hội
dày đặc, đa dạng về loại hình, từ lễ hội tưởng niệm danh nhân, lễ hội tín ngưỡng,
lễ hội nghề nghiệp đến các lễ hội gắn với đời sống cư dân sông nước, ven biển.
Lễ
hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc
Những
ngày này, không khí chuẩn bị Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 lan tỏa khắp
không gian di tích linh thiêng gắn với các bậc danh nhân kiệt xuất của dân tộc
như Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, Anh hùng dân tộc -
Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi, Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả
Pháp Loa…
Là
hợp phần quan trọng trong quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa
được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc
được thành phố đầu tư tôn tạo bài bản, ưu tiên bảo tồn nguyên trạng, bảo đảm
hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan tự nhiên của vùng di tích linh thiêng, tập
trung vào khu vực cốt lõi gắn trực tiếp với không gian tâm linh và giá trị lịch
sử, đồng thời cải thiện hạ tầng phục vụ du khách. Nhiều hạng mục được đẩy nhanh
tiến độ và làm việc liên tục để kịp hoàn thành những phần việc quan trọng.
Đáng
chú ý, dự án phục hồi suối Côn Sơn - dòng chảy gắn liền với ký ức văn hóa của
di tích - đang từng bước được triển khai, góp phần khôi phục không gian cảnh
quan và nét phong thủy đặc trưng của khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
Lễ
hội hát Đúm
Trong
khi Côn Sơn - Kiếp Bạc khoác lên mình diện mạo mới trước mùa hội, ở cơ sở,
không khí chuẩn bị lễ hội cũng rộn ràng không kém. Tại phường Nam Triệu, cái
nôi của hát Đúm, các câu lạc bộ đang tích cực tham gia chương trình giao lưu đầu
xuân. Những làn điệu giao duyên mộc mạc, giàu tính ngẫu hứng tiếp tục được trao
truyền, nuôi dưỡng trong đời sống cộng đồng.
Điểm
mới đáng chú ý là chủ trương xây dựng không gian sinh hoạt hát Đúm tập trung tại
địa phương. Đồng chí Nguyễn Đức Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Nam Triệu cho biết,
đây không chỉ là nơi biểu diễn theo mùa hội mà hướng tới biến hát Đúm thành hoạt
động văn hóa thường nhật, có khung giờ cố định để nhân dân và du khách cùng thưởng
thức. Cách làm này góp phần đưa di sản trở về đúng vị trí vốn có - sống trong đời
sống cộng đồng, được thực hành, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Hát
đúm lưu truyền trên vùng đất tổng Phục xưa, nay là phường Nam Triệu.
Không
riêng hai lễ hội này, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố cũng tích cực tổ
chức lễ hội đầu xuân theo hướng trang trọng, an toàn, tiết kiệm, phát huy giá
trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch. Công tác chỉnh trang cảnh
quan, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, phòng chống cháy nổ, an toàn
thực phẩm được triển khai sớm, đồng bộ…
Lễ
hội đua thuyền rồng truyền thống của làng văn hóa Nam Hải, xã Kiến Hải
Lễ
rước nước tại lễ hội đua thuyền rồng truyền thống lần thứ 19 của làng văn hóa
Nam Hải, xã Kiến Hải.
Sáng
mùng 6 tháng giêng, âu tàu cửa sông Văn Úc như bừng tỉnh trong tiếng trống hội
vang rền, báo hiệu Lễ hội đua thuyền rồng truyền thống lần thứ 19 của làng văn
hóa Nam Hải chính thức khai cuộc. Từ rất sớm, đông đảo người dân tập trung kín
trên bờ, hồi hộp chờ đợi những màn tranh tài sôi động của các đội đua.
Năm
nay, lễ hội có 8 đội bơi nam, nữ đại diện cho 4 cụm dân cư với tổng số 104 tay
chèo làng biển. Các đội nam thi đấu 3 vòng với cự ly khoảng 1.800 m, trong khi
các đội nữ tranh tài 2 vòng dài 1.200 m. Ngay sau hiệu lệnh xuất phát, từng chiếc
thuyền rồng rẽ sóng lao đi mạnh mẽ, nhịp chèo dứt khoát, đều tăm tắp trong tiếng
hò reo cổ vũ không ngớt.
Không
chỉ là cuộc đua về tốc độ, lễ hội còn là màn phô diễn sức mạnh tập thể và tinh
thần đoàn kết của cư dân làng biển. Các đội đã chuẩn bị chu đáo phương tiện,
tuyển chọn những tay chèo khỏe mạnh, dẻo dai và giàu kinh nghiệm. Những pha bứt
tốc ngoạn mục trên mặt nước khiến người xem không khỏi phấn khích, tạo nên bầu
không khí lễ hội đầu xuân sôi động, hào hứng.
Ông
Nguyễn Văn Đức, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Nam Hải, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội
cho biết: đây là lễ hội truyền thống hằng năm gắn với Di tích lịch sử Đền thờ
Danh tướng Yết Kiêu. Trước ngày chính hội, từ mùng 4 Tết, địa phương đã tổ chức
nhiều hoạt động sôi nổi như bóng chuyền hơi, kéo co, bắt vịt, đập niêu với sự
tham gia của các đội nam, nữ. Ngày mùng 5 diễn ra lễ mừng thọ trang trọng cho
các bậc cao niên và chương trình giao lưu văn nghệ các làng văn hóa trên địa
bàn xã.
Lễ
hội đua thuyền rồng truyền thống lần thứ 19 của làng văn hóa Nam Hải, xã Kiến Hải.
Phần
lễ chính thức bắt đầu từ 5 giờ 30 phút sáng mùng 6 với nghi thức rước kiệu nước
trang nghiêm. Sau khi các đội hoàn thành phần thi, đội nam giành chiến thắng sẽ
chèo thuyền ra giữa sông lấy nước vào bình, rồi rước kiệu về đền dâng lên ban
thờ Thánh Yết Kiêu. Nghi thức thiêng liêng này thể hiện ước vọng về nguồn nước
dồi dào, cuộc sống no đủ và sự bình an cho ngư dân vùng cửa biển.
Đáng
chú ý, đây là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức trong bối cảnh thực hiện chính
quyền địa phương hai cấp, vì vậy công tác chỉ đạo, phối hợp tổ chức được địa
phương đặc biệt quan tâm, bảo đảm an toàn, trang trọng và đúng nghi lễ truyền
thống.
Lễ
hội khai bút đầu xuân
Các
học sinh khai bút tại Di tích quốc gia đặc biệt - Khu tưởng niệm các vua nhà Mạc.
Không
chỉ riêng Kiến Hải, trong những ngày tháng giêng, nhiều địa phương vùng ven biển
phía Nam thành phố cũng rộn ràng không khí lễ hội. Tại xã Kiến Hưng, Lễ hội
khai bút Xuân Bính Ngọ 2026 tổ chức tại Di tích Quốc gia đặc biệt Khu tưởng niệm
các vua nhà Mạc thu hút hơn 500 học sinh tiêu biểu cùng đông đảo du khách.
Điểm
nhấn của lễ hội là nghi thức khai bút tập thể trên dải lụa đỏ dài 65 mét - biểu
tượng cho 65 năm trị vì của Vương triều Mạc. Với sự tham gia của 9 khối đại diện
các tầng lớp nhân dân, nghi lễ gửi gắm khát vọng quốc thái dân an, tôn vinh
truyền thống hiếu học, trọng dụng nhân tài của vùng đất Dương Kinh xưa.
Cũng
trong tháng giêng, du khách về khu vực Kiến Thụy còn được mãn nhãn với lễ hội
đua thuyền rồng trên sông Đa Độ. Đặc biệt, vào ngày 14 tháng giêng diễn ra Lễ hội
Minh thề (làng Hòa Liễu, xã Kiến Thụy), Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia với
nghi thức tế lễ độc đáo. Trong không khí trang nghiêm, chủ tế thực hiện nghi lễ
“chỉ trời vạch đất”, đọc hịch văn Minh thề và tổ chức nghi thức uống rượu thề,
cầu mong một năm làm nhiều việc tốt, giữ trọn tâm sáng tỏ.
Trong
bối cảnh các địa phương vừa sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa
phương 2 cấp, việc duy trì và nâng tầm các lễ hội truyền thống càng có ý nghĩa
quan trọng. Các hoạt động được tổ chức bài bản, an toàn, lành mạnh góp phần bảo
tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của miền cửa biển, từng bước hình thành sản
phẩm du lịch hấp dẫn.
Người
dân, du khách xin chữ tại di tích quốc gia đặc biệt Khu tưởng niệm các vua nhà
Mạc.
Từ
những nhịp chèo rẽ sóng trên sông Văn Úc đến nét bút khai xuân trên đất Dương
Kinh xưa, mùa lễ hội đầu Xuân ở Hải Phòng lan tỏa mạnh mẽ tinh thần đoàn kết,
niềm tin và khát vọng phát triển. Đây cũng chính là động lực để các địa phương
tiếp tục bứt phá trong năm mới, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn
minh.
Nguồn:
Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng