Tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, tham gia thảo luận ở tổ ngày 18/10, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng nêu lên một vấn đề rất đáng quan tâm trong chuyển đổi số ở cấp xã.
Đó là tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và số hóa ở mức cao, nhưng người dân vẫn phải cung cấp lại thông tin đã có. Có nơi một xã, phường phải dùng tới khoảng 20 phần mềm nghiệp vụ. Các hệ thống phân mảnh theo ngành dọc, khác nhau về tài khoản, cách nhập liệu và chuẩn dữ liệu; thông tin chưa được khai thác hiệu quả tại địa phương.
Thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã trực tiếp giải quyết nhiều thủ tục, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Công nghệ được kỳ vọng giảm giấy tờ, rút ngắn quy trình. Nhưng khi mỗi ngành triển khai phần mềm riêng, cán bộ phải cập nhật, đối chiếu thông tin trên nhiều hệ thống.
Dữ liệu chưa được chia sẻ khiến họ phải nhập lại, kiểm tra lại, thậm chí tổng hợp báo cáo thủ công. Phần mềm được tạo ra để giảm thao tác, nhưng thiếu liên thông lại khiến người sử dụng làm thêm việc.
Sự phân mảnh còn thể hiện ở các kênh tiếp nhận thông tin của người dân. Từ cổng thông tin điện tử, tổng đài, ứng dụng đến Zalo, Facebook, đường dây nóng và tiếp công dân trực tiếp, các kênh đều giúp chính quyền mở rộng khả năng tiếp nhận.
Tuy nhiên, nếu thông tin tiếp nhận được quản lý trên các hệ thống riêng, thiếu chia sẻ và theo dõi thống nhất sẽ khó tạo nên quy trình hiệu quả.
Một phản ánh có thể được gửi qua nhiều nền tảng, nhiều địa chỉ khiến cán bộ phải kiểm tra, phân loại, chuyển tiếp hoặc tổng hợp lại. Vấn đề không phải đóng bớt kênh mà vấn đề đặt ra là cần kết nối vào quy trình thống nhất để người dân theo dõi tiến độ và kết quả.
Bài học kinh nghiệm về liên thông cũng đặt ra với hệ thống camera giám sát an ninh. Trước khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, nhiều địa phương cấp huyện đầu tư hệ thống camera theo nhu cầu riêng.
Các hệ thống hoạt động độc lập, thiếu chuẩn kết nối và chia sẻ hình ảnh dẫn đến khả năng khai thác chung hạn chế. Khi địa giới và tổ chức bộ máy thay đổi, thiết bị cần được rà soát, tích hợp và xác định lại đầu mối quản lý. Có hệ thống cũ không còn hoạt động hoặc chưa được khai thác hiệu quả, trong khi nhu cầu giám sát vẫn hiện hữu nên gây bất cập, thậm chí lãng phí.
Để khắc phục tình trạng trên, các ngành, địa phương cần rà soát các phần mềm, hệ thống đang sử dụng, từng bước kết nối, tích hợp những hệ thống có chức năng tương đồng, tránh đầu tư dàn trải.
Các kênh tiếp nhận phản ánh của người dân cần được kết nối, bảo đảm thông tin được chuyển đến đúng cơ quan, theo dõi và xử lý thống nhất.
Với hệ thống camera, cần ưu tiên khai thác hiệu quả thiết bị hiện có, tăng khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các địa bàn. Quan trọng hơn, mỗi giải pháp công nghệ cần hướng tới mục tiêu giảm thao tác cho cán bộ, thuận tiện cho người dân và tiết kiệm nguồn lực.
Đích đến của chuyển đổi số không phải cuộc chạy đua về số lượng phần mềm mà là dữ liệu phải thống nhất, quy trình thông suốt và công nghệ thực sự hỗ trợ con người.
Nhiều kênh tiếp nhận, nhiều phần mềm chuyên ngành có thể cùng tồn tại, nhưng phải được kết nối trong một hệ thống đồng bộ. Điều quan trọng là hạn chế trùng lặp, bảo đảm các hệ thống cần thiết có thể kết nối và chia sẻ dữ liệu; không để tình trạng có nhiều hệ thống hoạt động song song làm tăng khối lượng và áp lực công việc ở cơ sở.