Mùa thuốc lào Tiên Lãng


Nói đến Tiên Lãng, người ta nhớ ngay đến miền quê thuốc lào nổi tiếng. Và thuốc lào nơi đây đã đi vào tâm thức mọi người qua những câu thơ:


“Nhớ ai như nhớ thuốc lào
Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên”

hay:

“Thuốc lào chồng hút vợ say,
Thằng bé châm điếu lăn quay ra nhà,
Có ông hàng xóm đi qua,
Hít phải khói thuốc say ba bốn ngày”




Những người “sành” thuốc lào chỉ nhớ đến Tiên lãng vì từ xa xưa, nơi đây đã sản xuất ra một loại thuốc lào quý tiến Vua. Sách Đồng Khánh dư địa chí lược ghi “thuốc lào xã An Tử Hạ là thứ thuốc thuộc loại ngon nhất” để tiến vua. Thương hiệu độc quyền quốc gia thuốc lào tiến vua được công nhận từ rất lâu đời. Đó là thuốc lào trồng trên đất làng An Tử Hạ, tổng Hán Nam, huyện Tân Minh, phủ Nam sách, trấn Hải Dương, nay là thôn Nam Tử 1, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng. 

So với trồng lúa và các cây rau màu khác thì trồng thuốc lào vất vả hơn rất nhiều. Bà con phải thường xuyên bẻ chồi phụ (chánh), cứ đều đặn tuần một lần để tập trung phát triển cho thân chính. Rồi đến công việc làm cỏ, tưới nước, phun thuốc chống rầy, bón phân… Từ khi trồng đến khi thu hoạch, lúc nào người nông dân cũng "đầu tắt mặt tối" chăm sóc sao cho cây thuốc lào mang lại năng suất cao nhất.

Việc sản xuất thuốc lào cũng đòi hỏi nhiều công phu, khi cây đã già, người ta cũng phải chọn một thời điểm thích hợp để bẻ lá. Thường là vào thời kỳ nắng gió tây san sát bất chợt chuyển sang gió đông là người ta bẻ thuốc. Lúc này nếu bị mưa rào ướt rõng, non cây thì lại phải đợi cho gặp nắng, bong rõng mới bẻ được. Kinh nghiệm thu hoạch thường nhắc người trồng thuốc rằng “non sát nắng hơn già lại cây”. Chất lượng của thuốc được quyết định một phần nhờ ở khâu thu hoạch.

Thuốc được bẻ về, người ta dùng dụng cụ bằng tre hình chữ V, 2 đầu có một sợi cước để rọc bỏ phần cuộng và bày, cuốn thành từng cuộn rồi ủ lại mấy ngày cho vàng lá rồi mới đem thái. Ngày thái thuốc là ngày rất quan trọng đối với người trồng thuốc lào. Ở các làng quê trồng thuốc, ngày bẻ thuốc, ngày thái thuốc thường là ngày nhộn nhịp nhất. Bà con xóm láng thường đến làm giúp nhau những lúc đó. Thuốc thường được bẻ vào lúc chiều gần tối và buổi tối ấy người thì rọc, người thì bày thuốc, chuyện trò râm ran, gia đình nhà chủ vui nhộn khác thường. Ngày thái thuốc, nhất là ngày được nắng thì trong gia đình nhà chủ như có hội hè. Tiếng dao thái thuốc đều đều, tiếng chân chạy phơi thuốc, tiếng cười nói ồn ào. Người thì dận thuốc, người thì phơi thuốc, kẻ chạy nong, một không khí lao động khẩn trương, nhộn nhịp, vui vẻ.

Sợi thuốc lào được dải đều lên những tấm phên (nong) tre phơi đủ 5 ngày nắng từ 25 độ trở lên mới đạt yêu cầu. Đặc biệt phải phơi qua 3 đêm sương thì thuốc lào sẽ dậy màu đỏ rất thơm ngon và bắt mắt. Rồi những khi trời mưa, thuốc lào dễ bị ẩm mốc. Bà con phải làm giàn 2 tầng để đốt rơm bên dưới cho khói hun lên thuốc, khoảng nửa tiếng thì thuốc sẽ khô. Ngày hôm sau phải bỏ ra phơi ngay. Vào kỳ mưa dài ngày, bà con vụ ấy lo lắng, điêu đứng. Người nông dân vẫn phải "trông trời, trông đất, trông mây…".

                                

Thuốc sau khi phơi khô phải chọn ngày có gió Đông nam đê vào thuốc thì mới đảm bảo sợi thuốc không bị gãy nát. Ngày vào thuốc phải là ngày có nắng, thuốc phơi đến khi cả phên cũng bị nóng lên thì được thu lại và ủ bạt. Đến cuối ngày trời hết nắng có gió Đông nam thì bỏ ra hong, khi sợi thuốc mềm ra thì được gấp lại thành từng bánh, mỗi phên một bánh, đóng vào bao nilon trong suốt, cứ khoảng 4 đến 5 bánh lại được ngăn cách với nhau bằng 1 lớp giấy hoặc lá chuối khô, sau đó bọc thêm bên ngoài nhiều lớp bao nilon và bao dứa để bảo quản. Như vậy thuốc lào có thể để hàng năm trời không bị mất hơi.

Người buôn thuốc lâu năm có kinh nghiệm thử thuốc lào có thể phân biệt được thuốc lào lấy giống ở đâu, trồng trên đất loại gì, có đảm bảo kỹ thuật chế biến hay không. Lái buôn khi thu mua  thường chọn loại thuốc ngon, ép thành bánh và gắn thương hiệu bán ra thị trường.

Loại cây trồng này không chỉ cải thiện cuộc sống cho bà con nơi đây mà hơn tất cả nó đã trở thành một nghề truyền thống, gắn bó sâu nặng với mảnh đất này.

 




Thống kê truy cập
  • Đang online: 10
  • Hôm nay: 470
  • Trong tuần: 4574
  • Tất cả: 3199429